Depodan Sipariş Toplama Yöntemleri

Tüm depo işlemleri içinde sipariş toplama işi en önemli operasyonlardandır. Bilindiği üzere depo çıkış işlemleri, depo giriş işlemlerinden daha çoktur ve depo çıkış işlemleri toplam depo iş gücü maliyetinin büyük bir kısmını tutar. Sipariş toplamaya bu kadar büyük önem verilmesinin bir diğer sebebi de, bu işlemlerin müşteri memnuniyetinde büyük rol oynamasıdır.

Siparişleri Adetsel Toplama, Koli ve Palet ile Toplama Yöntemleri ve Araçları

Müşterilerin siparişlerini hızlı ve doğru şekilde yapmak, iş yapmanın en önemli parçasıdır. Sipariş toplama yöntemleri çok çeşitli olup, hangi yöntemin en iyi olduğunu seçme zorluğu işinizin tipine göre değişir. Elleçlenen ürünün özellikleri, toplam yapılan işlem sayısı, toplam sipariş sayısı, sipariş bazında toplama sayısı, toplama bazında miktar, ürün bazında toplama sayısı, toplam ürün kodu sayısı, özel etiketleme gibi katma değerli iş adetleri ve adetsel toplama mı, koli ile toplama mı yoksa paletle yükleme mi yaptığınıza göre seçeceğiniz toplama yöntemi değişir. Farklı ürün ve sipariş özelliklerine göre toplama metodlarının bir kombinasyonunu kullanmak gerekecektir. Sipariş toplama işlemini belirlerken amaç verimliliği artırmak, ürün devir zamanını azaltmak ve envanter doğruluğunu artırmaktır. Bu amaçlar bazen bir birlerine ters düşebilmektedir. Mesela verimliliği artırmaya yönelik çabalar daha kısa bir devir zamanı sağlamayabilir veya envanter doğruluğunu artırmaya odaklanan bir metod verimliliği önemsemeyebilir.

Verimlilik

Sipariş toplama da verimlilik toplama hızı ile ölçülür. Adetsel toplama işlemleri saatte toplanan sipariş satırı sayılı ile ölçülür. Koli toplama operasyonları ise saatte toplanan koli adeti ve sipariş satırı sayısı ile ölçülür. Palet toplama operasyonları işlemleri ise en iyi saatte toplanan palet sayısı ile ölçülür. Seçilen toplama metdounun aksine gerçekte harcanan zaman bir ürünün fiziksel olarak bir noktadan başka bir noktaya götürülmesi için geçen zaman olduğu için, verimlilik kazanımları için depodaki seyahat zamanını kısaltmak gerekmektedir.

Sipariş Devir Zamanı

Devir zamanı, bir siparişin girildiği andan itibaren sevkiyat rampasına ürünün taşındığı ana kadar geçen zamandır. Son yıllarda, firmaların müşteri beklentileri, siparişin girildiği gün sevkiyat edilmesi olduğu için devir zamanları günlerden saatlere, hatta dakikalara inmeye başlamıştır. Siparişlerin depoda aynı anda toplanmaya başlanması ve büyük siparişlerdeki aynı ürünlerin aynı anda toplanmaya başlanması devir zamanını azaltma metodlarından biridir.

Envanter Doğruluğu

Operasyon tipine bakmaksızın, doğruluk anahtar hedeflerden biridir. Bir deponun kurulmasındaki her karar envanter doğruluğunu etkilemektedir. Bunlar ürün kodunun seçimi, ürün etiketlerinin dizaynı, ürünün paketlemesi, toplama listelerinin dizaynı, lokasyon kodlaması, depolama araçları, ışıklandırma koşulları ve kullanılan toplama metodu gibi değişik koşullardır. Toplama doğruluğuna yardım eden teknolojiler, ışıklı toplama sistemleri, sayım cetvelleri ve barkod okuyuculardır. Sipariş toplama operasyonunun dizaynı yanında, işçi eğitimleri, doğruluğun devamlı takibi ve sorumluluk verme yüksek doğruluk seviyeleri yakalamanın en önemli anahtarlarıdır.

Adetsel Toplama Yöntemi

Bölünmüş koli toplama veya paket toplama gibi isimleri de olan adetsel toplama yöntemlerinde her bir ürün adeti tek tek toplanmaktadır. Adetsel toplama da genelde çok fazla sayıda, binlerce veya onbinlerce ürün kodu bulunmaktadır, siparişdeki toplama adetleri azdır ve çok kısa devir zamanları vardır. Katalogtan satış yapan iş yerleri ve yedek parça dağıtımı yapan firmalar adetsel toplama operasyonları için güzel örneklerdir.

Temel Sipariş Toplama

Temel sipariş toplama yönteminde, ürün genelde sabit lokasyonlarda raflarda veya sabit lokasyonlarda paletlerin üzerinde durur. Sipariş toplayan kişi, koridor boyunca ileri geri giderek tek bir siparişi bir defada sipariş bitene kadar depoda bir rota çizerek toplar. Siparişi toplayan kişi genelde bir toplama arabası veya transpalet kullanır. Toplama akışı dizaynında, toplayıcı genelde toplamaya başladığı noktaya yakın bir yerde toplamayı bitirir. Toplama listesindeki ürün sıralaması da toplama akışındaki sıra ile aynı olmalıdır. Hızlı hareket gören ürünler ana kavşak koridorlarına konmalıdır. Ayrıca koridor boyunca ek kavşaklar da konulmalıdır. Daha büyük miktarlardaki ürünler toplama akışlarının sonlarında stoklanmalıdırlar. Temel sipariş toplama metodu, az miktarda sipariş varken ve her bir siparişteki toplama sayısı fazlayken iyi iş görür. Siparişte az miktarda toplama varsa ürünleri toplamak için seyahat edilecek yol fazlalaşır ve eğer çok fazla sayıda sipariş toplanıyorsa bu takdirde de koridorlarda dolaşan çok fazla sayıda toplayıcı trafik karmaşası oluştururlar ve iş hızını aksatırlar.

Kümesel Toplama (Batch Picking)

Kümesel toplamada birden fazla sipariş küçük kümelere ayrılır. Sipariş toplayıcı konsolide toplama listesi ile bir defada bir kümedeki birden fazla siparişi aynı anda toplar. Toplayıcı genelde çok katlı bir sipariş toplama aracı veya bölümlenmiş bir transpaletle toplama yapar. Her bir sipariş için ayrı bir karton veya koli kullanır ve toplamayı bunların içine yapar. Kümedeki sipariş adeti genelde 4 ile 12 arasında olur. Küme toplama sistemlerinde aynı ürünleri aynı anda toplanması için kapsamnlı bir mantıksal program çalışır. Siparişlerde az miktarlarda toplama varsa, kümesel toplama tek bir işçiye aynı bölgedeki ürünleri aynı anda toplama olanağı sağladığı için depo içi seyahat zamanını çok fazla miktarda düşürebilir. Aynı anda çok fazla miktarda sipariş toplanacağı için, siparişleri birbirine karışitırmamanız için değişik sistemler ve prosedürlere ihtiyaç vardır. Çok yoğun iş ortamlarında, kümesel toplama bölgesel toplama ile aynı anda ve otomatik ürün elleçleme araçlarıyla birlikte yapılır. Kümesel toplamadan azami verimliliği elde edebilmek için benzer ürünlerden oluşan siparişlerin biriktirilerek kümeler oluşturulması ve aynı anda toplanmaya başlanması gerekmektedir. Aynı gün de sevkiyat yapılan yerlerde bu gecikme çok fazla istenmeyen bir konudur.

Bölgesel Toplama (Zone Picking)

Bölgesel toplama belli alanlarda toplanmış insanların yaptığı bir toplama metodudur. Bölgesel toplamada, toplama alanı belli bazı bölgelere ayrılır. Sipariş toplayıcılar, sadece belli bir bölgede görevlendirilirler ve sadece o bölgedeki siparişleri toplarlar. Bir bölgedeki siparişler toplanır ve bir başka bölgeye aktarılır (topla ve aktar). Siparişleri bir bölgeden bir başka bölgeye aktarmada genelde konveyör sistemleri kullanılır. Bölgesel toplamada tutarlı bir akış için sipariş toplama sayılarını eşit oranlarda ayarlamak önemlidir. Bölgeler bir yada iki toplamacının uyumlu bir şekilde toplama yapabileceği kadar büyüklüklere ayrılırlar. Hızlı toplama alanlarını konveyör hatlarına yakın yerlerde tutmak verimliliği artırır. Çok fazla ürün çeşidinin olduğu, çok fazla siparişin olduğu ve her bir siparişteki sipariş kalemi sayısının az olduğu yerlerde bölgesel toplama yapmak en etkili yöntemdir. Değişik bölgeler yapmak farklı toplama teknikleri kullanmaya da olanak sağlar, örneğin bir bölgede barkod ekipmanları kullanırken başka bir bölgede kağıtla toplama yapmak mümkün olabilir.

Dalgasal Toplama (Wave Picking)

Bölgesel toplama ile kümesel toplamanın karışımıdır. Bir bölgede siparişler toplanır ve sonraki bölgeye aktarılır. Daha sonra ürünler tekrar siparişlere veya sevkiyatlara göre ayrıştırılırlar. Dalgasal Toplama çok fazla kalemden oluşan siparişlerin toplanmasında en hızlı metoddur (en kısa devir hızı sağlar.) Fakat ürünleri ayrıştırma ve konsolide etme işlemi gerçekten zor olabilir. Çok sayıda ürün çeşidinin olduğu ve siparişteki kalem sayısının belli bir sayının üstünde olduğu durumlarda dalgasal toplama çok işe yarayabilir. Dalgasal toplama siparişleri taşıma firmalarına göre, rotalara göre veya bölgelere göre ayırmada kullanılabilir.

Adetsel Toplama Araçları

Toplama metodları gibi, toplama araçları da bir çok faktöre dayanmaktadır.

Statik Raflama (Static shelving)

Adetsel toplama operasyonlarında en çok kullanılan yöntem, 12 inch – 24 inch derinliklerinde statik raflar kullanmaktır. Ürünler ya direk rafların üzerlerine konur ya da katlı plastik veya çelik gözlere konur. Statik raflama ekonomiktir ve her üründen birden fazla toplama varsa veya ürünler çok küçükse en iyi metoddur.

Koli Akışlı Raflar(Carton flow rack)

Koli akışlı raflar, statik raflara benzer ama burada raflar kolilerin yer çekimiyle aşağıya hareket edebilmesi için belli bir açıyla düzenlenmişlerdir. Ürünler bu tip rafların arka kısmından yerleştirilirler ve toplama işlemi ön taraftan yapılır. Ürünler koliler de veya küçük kutucuklarda saklanırlar. Kolilerin içindeki ürün bitince, biten koli raftan alınır ve arkadaki koli hemen en öne gelir. Koli akışlı raflar, en çok üründen çok fazla adette toplama yapılıryorsa işe yarar.

Askılar (Carousels)

Yatay Askılar kuru temizlikçilerde giysilerin temizlendikten sonra asıldığı askılıklara benzerler. Bu askılıklara bağlı değişik ebatlarda raflar mevcuttur. Bir ürün dönmeden önce işçi 2 ile 4 askı ile ilgilenebilir. Siparişler kümeler halinde uygulanır ve askı yazılımına bu şekilde bildirilirler. Yatay askı sistemleri bilhassa çok yüksek siparişin olduğu ve her bir siparişte veya üründe az miktarda toplamanın olduğu durumlarda kullanılırlar. Yatay askı sistemleri, hem depolama alanının daha yoğun kullanılmasına yardımcı olurlar hem de çok fazla toplama yapılmasına olanak verirler. Bu yatay askılı sistemlerle beraber genelde ışıklı toplama sistemleri de kullanılırlar. Dikey Askılar ise daha çok laboratuvarlarda kullanılır, ve sipariş toplama sistemlerinde çok ender olarak kullanılır.

Otomatik Depolama ve Toplama Sistemleri (Automatic storage and retrieval systems) (ASRS)

ASRS sistemlerinde raf sıraları mevcut olup her bir raf sırası için önceden belirlenmiş bir otomatik toplama birimi mevcuttur. Bu birimler, raflar arasında dikey ve yatay hareket ederek toplama ve yerleştirme işlemlerini yaparlar. ASRS sistemlerinde küçük ürünleri elleçlemek için ve raflara yerleştirmek için küçük sistemler olduğu gibi, paletleri veya büyük birimleri elleçlemek için büyük sistemler de vardır. ASRS birimleri, çok yüksek depolama yoğunlukları ve kabiliyeti sağlarlar. Fakat ne yazık ki, ASRS sistemleri çok yüksek maliyetlidir ve adetsel toplamalar için hiç uygun değillerdir.

Otomatik Toplama Makineleri (Automatic picking machines)

A-frames gibi otomatik toplama makineleri çok ender kullanılmaktadır ve müzik CD leri gibi benzer ürünlerden çok yüksek miktarlarda toplama yapmak için kullanılırlar.

Işıklı Toplama (Pick-to-light)

Işıklı toplama sistemlerinde her bir lokasyona bağlı bir lamba veya LED kullanılmaktadır. Sistem bir sonraki toplama noktasındaki ışığı yakar ve miktarı ekranda gösterir. Işıklı toplama sistemleri sadece doğruluğu artırmakla kalmaz aynı zamanda verimliliği de artırır. Her bir sipariş toplama lokasyonuna ışıklı donanımlar kurulacağı için, ancak bir üründen çok fazla adette toplama yapılacak ise maliyetlere katlanılabilir. Koli akışlı raflar ve yatay askılı sistemler de ışıklı toplama kullanılabilir. Kümesel toplamada, ışıklı sistemler toplama yapılan araçlar ve bu araçlardaki raflarla ilişkilendirilebilir. Toplama yapıldıktan sonra siparişin araçtaki hangi raftaki siparişe konacağı ışıklı sistemler gösterilebilir.

Barkod Okuyucular (Bar-code scanners)

Doğruluğu artırmakla birlikte adetsel tek tek toplamada barkod okuyucuların kullanımı çok zahmetli ve toplama hızını düşüren bir yöntem olabilir. Düzgün bir eğitimle, izleme ile ve sorumluluık vererek barkod okuyucusu kullanmadan da yüksek doğruluk oranları elde edebilirsiniz. Bizce, koli toplama, palet yükleme, ürün yerleştirme ve sipariş kontrolünde barkod okuyucuları kullanmak daha uygundur.

Ses-Yönlendirmeli Toplama (Voice-directed picking)

Son yıllarda ses teknolojisi yaygınlaşmaya başlamıştır ve hem adetsel toplamada hem koli toplamada hem de palet toplama operasyonlarında kullanılmaya başlamıştır.

Otomatik Konveyör ve Ayrıştırma Sistemleri (Automated conveyor and sortation Systems)

Otomatik konveyör ve ayrıştırma sistemleri çok büyük miktarlardaki adetsel toplama işlemlerinde kullanılabilir. Çok değişik araç gereç ve sistem mevcuttur.

KOli Toplama

Koli toplama metodlarında ürünün özellikleri adet toplama ya göre çok önem arzetmemektedir.(Daha az ürün çeşidi ve her bir ürün çeşidinden daha fazla toplama).

Temel koli toplama metodu

Bu koli toplama metodlarından en fazla kullanılan metoddur. Ürün statik raflarda durmak yerine daha çok palet raflarında veya açık alanda yerde yığın halinde durmaktadır. En basit yöntem bir transpalet kullanmaktır. Açık alanlardaki toplamada en iyi araç budur. Fakat bir çok operasyonda çok dar koridor (very narrow aisle (VNA)) kullanılmakta olup işçinin yukarı çıkabildiği forkliftler kullanılmaktadır. Bu yöntemle daha fazla yer kullanılması ve daha çok toplama yapılması sağlanmaktadır.

Kümesel Toplama

Toplamanın fiziksel büyüklüğünden dolayı koli toplama operasyonlarında kümesel toplama çok ender yapılmaktadır. Bir palette birden fazla siparişi yerleştirmek için genelde yer olmamaktadır.

Bölgesel Toplama

Bölgesel toplama koli toplama operasyonlarında kullanılabilir, fakat aynı kümesel toplamada olduğu gibi sipariş ve toplama adetlerinin büyüklükleri bölgesel toplama yapmaya izin vermezler. Çok fazla ürün çeşidi varsa, ve siparişlerdeki ürün miktarları az ise ve her bir bölge için bir paleti doldurabilecek kadar siparişiniz varsa, bölgesel toplama uygulanabilir.

Dalgasal Toplama

Çok fazla toplaması olan çok fazla siparişiniz varsa ve devir zamanını azaltmayı istiyorsanız bu takdirde koli toplama operasyonlarında dalgasal toplama kullanabilirsiniz.

Koli Toplama Araçları

Palet Rafları (Pallet rack)

Palet rafları koli toplama operasyonları için en iyi depolama sistemidir.

Akışlı Raflar(Flow rack)

Koli akışlı raflar koli toplama operasyonlarında çok kullanılmamakla birlikte, palet akışlı raflar ve arkadan yerleştirmeli raflar kullanılabilir.

Askılar(Carousels)

Her ne kadar askılı sistemleri koli toplama işlemlerinde kulanmak münkünse de bu çok sıklıkla görülen bir şey değildir. Her ürün için çok fazla toplama işleminin olduğu kümesel toplama yapıyorsanız, ASRS birimlerinden askılı sisteme yükleme yapabilirsiniz.

Otomatik Konveyör ve Ayrıştırma Sistemleri (Automated conveyor and sortation Systems)

Birim yüklemeli ASRS sistemleri eğer stoklama alanlarınızın yüksekliği 40-100 feet civarında ise koli toplama işlemlerinde kullanılabilir.

Işıklı Toplama (Pick-to-light)

Koli toplama işlemlerinde ışıklı toplama kullanılabilir ama adetsel toplamada olduğu kadar sık kullanımı yoktur.

Barkod Okuyucular

Koli toplama işlemlerinde barkod okuyucular sıklıkla kullanılırlar. Ürünün fiziksel olarak toplanma zamanı barkod okutma zamanına kıyasla daha uzun süreceğinden, barkodlu okutma yapmak verimliliği azaltmayacaktır, doğruluğun artması bu verimlilik kaybını önemsiz kılacaktır.

Ses-Yönlendirmeli Toplama (Voice-directed picking)

Son yıllarda ses teknolojisi yaygınlaşmaya başlamıştır ve hem adetsel toplamada hem koli toplamada hem de palet toplama operasyonlarında kullanılmaya başlamıştır.

Otomatik Konveyör ve Ayrıştırma Sistemleri (Automated conveyor and sortation Systems)

Kümesel veya dalgasal toplama yapıyorsanız, otomatik konveyör ve ayrıştırma sistemleri zaten sizin sisteminizin bir parçası olacaktır. Koli toplama işleminde, kolileri taşımak için standart konveyörler kullanabilirsiniz, veya paletleri taşımak için birim yüklemeli konveyörleri kullanabilirsiniz.

Forklifler

Daha öncede bahsedildiği gibi, motorlu forklifler, işçinin yukarı yükseltildiği forkliftler koli toplama operasyonları için kullanılan araçlardır.

Palet Toplama

Tam Palet Toplama Metodları Tam palet toplama işlemi aynı zamanda birim yük toplama olarak da adlandırılır. Palet toplama işleminin sistematik metodları adetsel toplama veya koli toplamaya nazaran daha kolaydır. Fakat depolama araçlarının ve depolama konfigurasyonlarının seçimi ve kullanılan forkliftler çok çeşitlidir.

Temel Palet Toplama

Palet toplama için en çok kullanılan metoddur. Her bir sipariş tek tek toplanır. Sipariş toplayan kişi bir çeşit forklift kullanır. Paleti alır ve siparişte belirtilen sevkiyat noktasına paleti taşır ve bırakır veya paleti alır ve sevkiyat kamyonunun içine bırakır.

Kümesel Toplama

Palet toplamanın doğası gereği her bir depo seyahatinde tek bir palet taşınacağı için, kümesel toplama palet toplama işlemlerinde kullanılmaz.

Bölgesel ve Dalgasal Toplama

Bölgesel toplamanın normal tanımında bir siparişin bir bölgeden başka bir bölgeye taşınması işlemi mevcuttur. Bu tanım palet toplamaya uygun değildir.Toplama bölgeleri palet toplama operasyonunda dalga toplamada kullanılır. Depolama alanı farklı modeldeli forkliflerin farklı koridorlarda çalışabilmesi için değişik bölgelere ayrılır. Forklift operatörü paleti alır ve öndecen kendisine belirtilen koridor başındaki bir başka stok noktasına diğer forklifler alsın diye paleti bırakır.

Emir Paylaşımı (Task interleaving)

Emir paylaşımı, toplama ve yerleştirme emirlerini birleştirmek demektir. Depo Otomasyon Sistemleri, bir paleti bir sonraki toplamaya baz olacak en yakın noktaya yerleştirme yapması için mantık üretirler.

Palet Toplama Araçları

Palet Rafları

Tam palet operasyonlarında kullanılacak çok fazla palet raf konfigurasyonları mevcuttur: Standart tek palet derinlikli sırt-sırta raflar, 2 derinliği olan palet rafları, arkadan itmeli önden almalı raflar, içinden forklift sürülebilir raflar ve akışlı raflar. (standard back-to-back single pallet depth, double-deep rack, push-back rack, drive-in/drive-thru rack, and flow rack. ) Sizin operasyonunuz için en iyi raf konfigurasyonu, ürün bazında palet sayınıza, her bir toplamadaki palet sayısına ve sevkiyattan ömce paletin rafta stoklanma süresine bağlıdır. Depolama yoğunluğu, toplama verimliliği, araç maliyetleri ve FIFO kabiliyetine göre raf konfigürasyonu seçiminde değişik parametreler vardır.

ASRS

Birim yük ASRS birimleri ayrıştırma sistemleri ve birim yük konveyörleri ile birlikte tam otomatik bir palet toplama operasyonu sağlayabilir. 100 feet yüksekliğinde raflama sistemleri en iyi depolama yoğunluğu sağlar.

Otomatik Konveyör ve Ayrıştırma Sistemleri

Otomatik konveyör sistemleri ASRS birimleri ile birleştirilebilir ve bölgesel/dalgasal toplamada forklifler ile kağıtlı toplama yaptırılabilir. ASRS veya forklift operatörü paleti konveyöre taşıyabilir. Konveyör sistemi paleti sevkiyat noktasına taşır. Paletler burada forkliftler tarafından ayrıştırılırlar. Sevkiyat rampalarında yerçekimi ile çalışan birim yük konveyörleri kullanılabilir.

Barkod okuyucular

Barkod okuyucular palet toplama operasyonlarında sıklıkla kullanılırlar.

Ses-Yönlendirmeli Toplama

Son yıllarda ses teknolojisi yaygınlaşmaya başlamıştır ve hem adetsel toplamada hem koli toplamada hem de palet toplama operasyonlarında kullanılmaya başlamıştır.

Forkliftler

Palet toplamada kullanılacak olan forkliftlerin seçimi depolama konfigurasyonuna bağlıdır. Açık alan stoklama da ve geniş koridor, tek raflı, arkadan yerleştirmeli, aralarından forklift sürülebilir raf sistemlerinde ya da akışlı raf sistemlerinde standart forkliftler kullanılır. Tek derinlikli dar koridorlarda dar koridor forkliftleri kullanılır.